ΕΛ / ΕΝ

Τοπόσημα Δήμου Αλίμου

Ανάμεσα στον Υμηττό και τη θάλασσα του Σαρωνικού απλώνεται το σύγχρονο παραθαλάσσιο προάστιο του Αλίμου και σας καλωσορίζει στις ομορφιές του και στην ιστορία του.
Το όνομά του το πήρε από τον αρχαίο Αλιμούντα. «Αλς» είναι η αρχαία ελληνική λέξη που σημαίνει θάλασσα, αλάτι, ενώ «άλιμος» ονομάζεται το φυτό αρμυρήθρα που φυόταν άφθονο στην περιοχή.
Στους κλασικούς χρόνους (5ος – 4ος αι. π.Χ.), στο χώρο που σήμερα καταλαμβάνει η διοικητική περιφέρεια του Αλίμου υπήρχαν ο δήμος Αλιμούντος και μέρος του δήμου Ευωνύμου. Ο Αλιμούς και το Ευώνυμον ήταν Αττικοί δήμοι που συμμετείχαν με εκπροσώπους τους στην αθηναϊκή Βουλή των Πεντακοσίων, ενώ, όπως είναι γνωστό, ο Αλιμούς υπήρξε η πατρίδα του μεγάλου ιστορικού Θουκυδίδη, αλλά και ο τόπος όπου τελούνταν η ξακουστή γιορτή των Θεσμοφορίων.
Όμως η ιστορία της πόλης μας αρχίζει πολύ πιο πριν…

Μια ιστορία 5.000 ετών...


Τοπόσημα Δήμου Αλίμου

Φάρος Αλίμου, Μαλτέζου 42, Άλιμος 174 55

Εκατέρωθεν της εισόδου της μαρίνας του Αλίμου, υπάρχουν δύο φάροι οι οποίοι βοηθούν τα πλοία να εισέλθουν και να εξέλθουν με  ασφάλεια. Η πρόσβαση στον φάρο είναι ελεύθερη.

Αρχαίο Θέατρο Ευωνύμου, Τράχωνες

Το αρχαίο Θέατρο Ευωνύμου βρίσκεται στην περιοχή Τραχώνων και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αρχαία μνημεία της Αττικής περιφέρειας καθώς είναι το μοναδικό με ορθογώνιο σχήμα ορχήστρας με διαστάσεις 7.50 x 15.30 μ. Στην ορχήστρα οδηγούσαν δύο πάροδοι, οι οποίες διατηρούνται. Το θέατρο τοποθετείται στον 5ο αι. π.Χ. και χρησιμοποιήθηκε για περισσότερο από 150 χρόνια. Το θέατρο αποτελεί το μόνο δημόσιο κτίριο που έχει μέχρι σήμερα ανασκαφεί στην περιοχή. Η ανασκαφή έχει φέρει στο φως τμήμα της σκηνής, το προσκήνιο, την ορχήστρα και το μεγαλύτερο μέρος του κοίλου με τις παρόδους, καθώς και δύο μεγάλους αποστραγγιστικούς αγωγούς. Στα σημαντικά κινητά ευρήματα της ανασκαφής συγκαταλέγονται απότμημα δημοτικού ψηφίσματος Ευωνυμέων, τμήμα βάθρου με αναθηματική επιγραφή, και δύο μαρμάρινα αγάλματα του Διονύσου. 


Κωλιάς Άκρα (Άγιος Κοσμάς)

Κωλιάς Άκρα ή Ακρωτήρι Ελληνικού, ονομάζεται ο σημερινός Άγιος Κοσμάς. Ανήκε στον δήμο Αλίμου και, σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, ήταν ιερός τόπος όπου πιθανόν βρισκόταν και ο ναός της Κωλιάδας Αφροδίτης. Ιστορικοί της αρχαιότητας κάνουν λόγο για την ύπαρξη αγαλμάτων και ιερών της θεάς Αθηνάς και για την λατρεία της θεάς Δήμητρας, όπως μαρτυράται από τον Σόλωνα και τον Πεισίστρατο στην Κωλιάδα Άκρα. Η ανασκαφή του καθ. Γ. Μυλωνά,την άνοιξη του 1930 και 1931 και το φθινόπωρο του 1951,ἔδειξε πως η χερσόνησος του Aγ. Κοσμά είχε κατοικηθεί κατά την παλαιότερη περίοδο της εποχής του χαλκού (στά πρώιμα Ελλαδικά χρόνια) και κατόπιν στην Μυκηναϊκή εποχή. Στον Άγιο Κοσμά βρέθηκε παραθαλάσσιος πρωτοελλαδικός οικισμός. Τα ευρήματα των ανασκαφών που αφορούν την εποχή 2800 έως 2200 π. Χ. ήταν πολλά και αξιόλογα. Στην περιοχή του Αγίου Κοσμά από το 1961 λειτουργεί το Εθνικό Αθλητικό Κέντρο Νεότητας Αγίου Κοσμά.

Λόφος Πανί

Ο Λόφος Πανί βρίσκεται στην περιοχή του Αλίμου και με δεδομένο το φυσικό του ανάγλυφο και τη μεγάλη αρχαιολογική του αξία, παρέμεινε αδόμητος και κηρυγμένος κοινόχρηστο πράσινο. Πρόκειται για μια περιοχή που κατοικείται από τη νεολιθική εποχή. Σε αυτή σώζονται οικοδομικά λείψανα, όστρακα και εργαλεία από οψιδιανό από την προϊστορική περίοδο, καθώς κι ένας τοίχος της τελικής νεολιθικής εποχής κοντά στην κορυφή του λόφου. Επίσης σώζονται ίχνη από αρχαίο λατομείο των κλασικών χρόνων, φυσικά σπηλαιώματα κι ένα υδρομαστευτικό πηγάδι. Εκτός από την αρχαιολογική του σημασία, αποτελεί τόπο βόλτας, περιπάτου και αθλητισμού για τους κατοίκους της περιοχής. Το Υπουργείο Πολιτισμού, το 2012, ανακήρυξε τον λόφο Αρχαιολογικό Χώρο.

“Δέντρα” του Φιλόλαου Τλούπα (γλυπτό), Πλατεία Καραϊσκάκη

Ο γλύπτης Φιλόλαος Τλούπας (Philolaos) θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες και παγκόσμιας φήμης καλλιτέχνης. Αγαπημένα του υλικά, τα οποία χρησιμοποιούσε στα έργα που έφτιαχνε, αποτελούσαν το ξύλο, το μάρμαρο, το ανοξείδωτο ατσάλι και το επεξεργασμένο σκυρόδεμα, τα οποία μεταφράζονται σε μεγαλοπρεπείς συνθέσεις. Το γλυπτό “Δέντρα” του Τλούπα που βρίσκεται στην πλατεία Καραϊσκάκη, δείχνει την ανάγκη σύνδεσης της γλυπτικής με την καθημερινότητά μας και τη λειτουργικότητά της στους δημόσιους χώρους. Ο καλλιτέχνης κρατάει την χρήση του χώρου αλλά μιμείται εικαστικά το φυσικό περιβάλλον, με υλικό το τσιμέντο και την πέτρα, πετυχαίνοντας αρμονία και ισορροπία, έτσι που ο θεατής βρίσκεται στην ψευδαίσθηση του φυσικού αντικειμένου.

Συμμαχικό Νεκροταφείο (Phaleron War Cemetery, the Athens Memorial), Εθνάρχου Μακαρίου 5-7

Το Συμμαχικό Νεκροταφείο, βρίσκεται στα όρια Αλίμου/Καλαμακίου. Είναι αφιερωμένο στους πεσόντες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αρχικά, αποτελούσε κοιμητήριο για τους στρατιώτες της Κοινοπολιτείας που έπεσαν κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο του 1944/5 αλλά αργότερα μετατράπηκε σε κοιμητήριο για όλους τους πεσόντες της Κοινοπολιτείας του Β’ Π.Π. Αρχιτέκτονας του ήταν ο Λουί ντε Σουασόν (Louis de Soissons). 

Μνημείο Πεσόντων, Λεωφόρος Ποσειδώνος και Καλαμακίου

Μία γυναίκα/μάνα (πιθανώς η Ελλάδα) προσπαθεί να υποστηρίξει έναν άντρα/παιδί, τραυματισμένο στα χέρια της. Το χάλκινο άγαλμα πάνω σε μαρμάρινη βάση βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της λεωφόρου Ποσειδώνος-Καλαμακίου. Το άγαλμα, συμβολίζει την διαχρονική αυτοθυσία ανθρώπων για τον τόπο τους και για αυτόν τον λόγο δεν αναφέρει κανένα όνομα. Καλλιτέχνης του αγάλματος είναι ο γλύπτης Ηρακλής Ξανθόπουλος, ο οποίος το φιλοτέχνησε το 1997.

Μνημείο Ελευθερίου Βενιζέλου, Οδός Ελευθερίου Βενιζέλου Άνω Καλαμάκι

Προτομή μίας από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητας της σύγχρονης Ελλάδας, του Ελευθέριου Βενιζέλου, τον οποίο ο δήμος τίμησε διπλά, δίνοντας το όνομά του και στην οδό στην οποία βρίσκεται το μνημείο του.

Αρχαία Λατομεία, Λόφος Πανί (θέση που οι παλαιότεροι κάτοικοι ονόμαζαν «στους θρόνους»)

Αρκετά σημεία του Λόφου Πανί χρησίμευαν ως λατομεία. Από εκεί προέρχονται οι μεγάλοι ασβεστολιθικοί κυβόλιθοι που είχαν χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή των ταφικών περιβόλων. Σώζονται ίχνη ορθογωνισμένων και μη όγκων, αύλακες εξορύξεων, μέθοδοι αποκόλλησης των πετρωμάτων και ίχνη εργαλείων. Σε λατομείο στο Πανί έχουμε ως κατάλοιπο των μεσοβυζαντινών χρόνων ένα πρόχειρο νοικοκυριό κάποιων κτηνοτρόφων. Η ανασκαφή έχει φέρει στο φως μια πήλινη κυψέλη, σπασμένες και ακέραιες χύτρες. Σε μια από αυτές βρέθηκαν τα απομεινάρια του τελευταίου μαγειρεμένου φαγητού: κεφαλάκι και ποδαράκια αρνιού. 

Οχυρωματικός τοίχος, Λόφος Πανί

Κοντά στα αρχαία λατομεία στον Λόφο Πανί βρίσκεται κυκλοτερής τοίχος μεγάλου πλάτους, ο οποίος έχει οχυρωματικό χαρακτήρα και ορίζει οικισμό που χρονολογείται στο τέλος της Νεολιθικής ή την αρχή της Πρωτοελλαδικής περιόδου (περίπου 3000 π.Χ.). Ο τοίχος αυτός προστάτευε τον οικισμό από την πλευρά της θάλασσας και έδινε τη δυνατότητα στους κατοίκους να εποπτεύουν πλήρως την κίνηση του Σαρωνικού.

Κοντοπήγαδο, Δυτικό ρεύμα της Λεωφ. Βουλιαγμένης, οδ. Γούναρη, Κουμουνδούρου & Μιχαλακοπούλου

Η περιοχή Κοντοπήγαδο χρονολογείται στην 4 χιλιετία π.Χ.. Πήρε το όνομά της από τα ρηχά πηγάδια που υπήρχαν κατά μήκος της λεωφόρου. Στον λόφο Κοντοπήγαδο υπάρχουν προϊστορικά οικιστικά και εργαστηριακά κατάλοιπα. Πρόκειται για δύο Μυκηναϊκά συγκροτήματα (14ου–12ου αι. π.Χ.) τα οποία διατηρούνται και συντηρούνται στο ημιυπόγειο των ακινήτων Σταυρόπουλου και Ατλάντικ. Πριν κατοικηθεί ο χώρος, από τη θέση αυτή περνούσαν δύο χείμαρροι που καταχώθηκαν, αφού προφανώς προηγήθηκε εκτροπή της κοίτης τους. 

Ρέμα Τραχώνων, Σύνορα Αλίμου - Ελληνικού

Το δίκτυο αυτό του ρέματος συγκεντρώνει νερά από τις δυτικές πλαγιές του Υμηττού (περιοχές Ηλιούπολης - Αργυρούπολης) και εκβάλλει βόρεια της Μαρίνας του Αγίου Κοσμά. Τα ρέμα είχε νερό καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια του έτους και οι χείμαρροι βοηθούσαν σε αυτό. Οι ανάγκες σε νερό φαίνεται ότι καλύπτονταν επίσης από πολλά πηγάδια, η χρήση των οποίων ανάγεται σε διάφορες χρονολογικές περιόδους, από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι και τη σύγχρονη εποχή.

Κτήμα Γερουλάνου, Τράχωνες

Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα, η περιοχή κατοικήθηκε από την Πρώιμη εποχή του Χαλκού, δηλαδή γύρω στο 3.000 π.Χ.. Στο χώρο αυτό σύντομα αναπτύχθηκε ένας οικισμός, ο οποίος συνέχισε να υπάρχει κατά την αρχαιότητα και τη βυζαντινή εποχή. Τα ευρήματα ποικίλουν σε εύρος και σημαντικότητα. Έχουν ανασκαφεί ομάδες τάφων, λείψανα σπιτιών, ίχνη αρχαίου τείχους, ενώ έχουν βρεθεί νομίσματα και αμέτρητα αγγεία. Στην κορυφή του βραχώδους λόφου διασώζεται η εγκαταλελειμμένη έπαυλη της οικογένειας Γερουλάνου, ενώ σε μικρή απόσταση γύρω της σώζονται ακόμα διάφορα βοηθητικά κτίσματα που εξυπηρετούσαν τις δραστηριότητες του κτήματος (στάβλοι, περιστερώνες, κοτέτσια κτλ.). Μέσα στο κτήμα βρίσκονται καταχωμένα τα κατάλοιπα ενός από τα νεκροταφεία του Ευωνύμου. Ο ιδιοκτήτης Γ. Γερουλάνος είχε ανασκάψει κάποιους τάφους, των οποίων τα ευρήματα κόσμησαν τη συλλογή του. Η συλλογή Γερουλάνου έχει πλέον δωριστεί στο δημόσιο.

Ναός εισοδίου της Θεοτόκου, Τράχωνες- Κτήμα Γερουλάνου

Ο Ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου ο οποίος βρίσκεται μέσα στο Κτήμα Γερουλάνου, αποτελεί σημαντικό κτίσμα. Τοποθετείται χρονικά στον 12ο αιώνα μ.Χ.. Έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο Βυζαντινό μνημείο, και είναι το μοναδικό ακέραια σωζόμενο μνημείο στα νότια προάστια της Αθήνας. Χτίστηκε επάνω στα θεμέλια ενός προγενέστερου κτιρίου, λογικά μιας παλαιοχριστιανικής σταυρόσχημης εκκλησίας του 6ου αιώνα που και αυτή με την σειρά της έχει χτιστεί στα ερείπια ενός αρχαιοελληνικού ναού.

Αρχαίο λατομείο, πηγάδια και δεξαμενή, Τράχωνες

Ανατολικά του θεάτρου του Ευωνύμου υπάρχει μαρμαρόκτιστο πηγάδι (αρχαία κατασκευή) που λειτουργούσε μέχρι και τη δεκαετία του 1980 με τον σιδερένιο μηχανισμό άντλησης. Ανατολικά του πηγαδιού έχουν αποκαλυφθεί τμήμα λατομείου, πηγάδια, δεξαμενή συλλογής ομβρίων και σπαράγματα άλλων κατασκευών. Θραύσματα αγγείων που βρέθηκαν στο αρχαίο λατομείο χρονολογούνται πριν από τα μέσα του 3ου αι. π.Χ..

Παλαιοχριστιανική Βασιλική - Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής Τραχώνων

Ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής θεμελιώθηκε το 1975 από τον Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης Χρυσόστομο. Στην αυλή της εκκλησίας την δεκαετία του 1960 ανακαλύφθηκε παλαιοχριστιανική βασιλική (7ου-9ου αι. μ.Χ., Αγ. Απόστολοι). Ανακαλύφθηκαν επίσης λατρευτική πηγή και πηγάδι, μέσα στο οποίο βρέθηκαν ξίφος μυκηναϊκής εποχής, όστρακα και μυκηναϊκά αγγεία.

Έφιππος ανδριάντας Στέφανου Σαράφη, Παραλιακή Λεωφόρος Αλίμου, σύνορα με Ελληνικό

Ο Στέφανος Σαράφης ήταν αντιμοναρχικός στρατιωτικός, υποστράτηγος και ηγέτης του ΕΛΑΣ. Ο Έφιππος ανδριάντας που έχει τοποθετηθεί στην Παραλιακή, στο συγκεκριμένο σημείο που το Ελληνικό συνορεύει με τον Άλιμο, δεν είναι τυχαίο γεγονός, αφού φημολογείται ότι σε εκείνο το σημείο δολοφονήθηκε ο Υποστράτηγος Σαράφης το 1957.